1. Anasayfa
2. Sayfalar
3. Dünya Kupası ve İslamofobi

Doç. Dr. Ali YİĞİT*

[Kırklareli Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Batı Dilleri ve Edebiyatları Bölümü]

Somalili hakem Omar Abdulkadir Artan, 2026 FIFA Dünya Kupası’nda maç yönetmek üzere seçilmesine rağmen ABD’ye girişine izin verilmediği için turnuvada görev alamadı. Artan, diplomatik pasaport ve vizeyle ABD’ye gitmişti ancak Miami Havalimanı’nda resmi makamlar tarafından yapılan giriş kontrolleri sonrasında “güvenlik soruşturması endişeleri” nedeniyle ülkeye kabul edilmedi. Bunun üzerine FIFA, ev sahibi ülkenin göç ve giriş kararlarını değiştirme yetkisi olmadığını belirterek Artan’ın turnuvada görev alamayacağını açıkladı. Bu durum yaşanmasaydı Artan, Dünya Kupası’nda maç yönetecek ilk Somalili hakem olacaktı. ABD’nin engeline ve FIFA’nın kayıtsızlığına karşı UEFA, Artan’ı 2026 UEFA Süper Kupa maçını yönetmek üzere görevlendirdi. Bu atama, birçok çevre tarafından hakeme verilen sembolik bir destek olarak değerlendirildi.

Aslında yaşanan bu hadise Batı’da hala devam eden İslamofobi üzerinden gelişen kimlik tartışmalarını da öne çıkarıyor. Bilindiği gibi İslamofobi yeni bir kavram değildir. Artan’ın başına gelenlere sanırım dünya kamuoyu yabancı değil. Bu tarz olayların yaşanmasında ABD tarafından 11 Eylül 2001 sonrasında kimlik üzerinden oluşturulan kutuplaşma ortamının etkisi var. Artan ne kadar başarılı olursa olsun, FIFA, kendisine görev de tevdi etse o hala, Edward Said’in tabiriyle Batının gözünde bir “öteki”. İngiliz şair, romancı ve hikaye yazarı Rudyard Kipling’in “Doğu Batı Türküsü” adlı şiirinde dile getirdiği gibi, "Doğu Doğu'dur, Batı Batı'dır; ve bu ikisi asla bir araya gelmeyecek," "Ta ki Yeryüzü ile Gökyüzü, şu anda Tanrı'nın büyük yargı koltuğunun önünde durana dek..

Buradan şunu anlamamak gerekir: Her Somalili ya da her Müslüman ABD’de aynı muameleyi görüyor. Doğu-Batı buluşmasında ben Kipling kadar kötümser değilim. Elbette ki böyle bir şey yok, ancak şunu anlayabiliriz: Artan’ın başına gelen tesadüfen olmuş bir olay değil. Batı’da, bütün demokrasi, insan hakları, eşitlik, çok kültürlülük gibi söylemlere rağmen, Müslümanlara karşı duyulan, derin ve köklü bir geçmişi bulunan önyargılar her an gün yüzüne çıkabilir. Aslında, Illinois Üniversitesi Kriminoloji, Hukuk ve Adalet Bölümü ve Küresel Asya Çalışmaları Bölümünden Doç. Dr. Naomi Paik’in de ifade ettiği gibi, “Kuruluş bildirisine rağmen, ABD hiçbir zaman tüm insanların apaçık eşitliğini tanımamış ve haklar konusundaki anlayışları hiçbir zaman evrensel veya devredilemez olmamıştır. Tarihinin gösterdiği gibi, Amerika Birleşik Devletleri sürekli olarak, emperyal gücünün kullanımından onları koruyabilecek devredilemez haklardan mahrum bırakılmış, insan olmayan ve tam olarak insan olmayan özneler kategorileri yaratmıştır.” İşte Artan da ABD’nin “insan olmayan” veya “tam insan olmayan özneler” kategorisinde bulunduğu için ülkeye girişine izin verilmemiştir. Dolayısıyla, her ne kadar Artan’ın geri çevrilmesini tasvip etmesem de bu habere hiç şaşırmadım. Eğer Hristiyan ve hem de beyaz tenli bir hakem geri çevrilseydi ona şaşırırdım. Netice itibariyle Artan’ın hikayesi Afrika veya herhangi bir Ortadoğu ülkesinden gelen herhangi bir Müslümanın hikayesi olabiliyor ve İslamofobi tartışmalarını tekrar gündeme getiriyor.

Kaynakça:

Kipling, Rudyard. (1889). “The Ballad of East and West.” The Kipling Society. https://www.kiplingsociety.co.uk/poem/poems_eastwest.htm

Paik, A. Naomi. (2023) “U.S. Imperialism and Rights.” Modern American History, vol. 6, no. 1, 9 pp. 1–5, www.cambridge.org/core/journals/modern-american-history/article/us-imperialism-and-rights/D726F90A9636E91775C9F893177676F5, https://doi.org/10.1017/mah.2023.9.

Said, Edward W. (1978). Orientalism. New York: Vintage Books.

*Makaledeki fikirler yazarına aittir.